راهکار های طلایی در درمان کودکان وسواس

  وسواس در کودکان به اشکال متفاوت و پیچیده ای بروز می کند که شناخت این نشانه ها توسط والدین می تواند به آنها کمک زیادی کند

در وسواس برخی افکار، اعمال و گاهی تصاویری مزاحم در ذهن فرد ایجاد می شود که قادر به کنترل آنها نیست فکر وسواسی فکری است که مدام در ذهن فرد تکرار و سبب اضطراب شخص می شود  اعمال وسواسی به مجموعه رفتارهایی گفته می شود که فرد برای کم کردن فکر وسواسی و اضطراب ناشی از آن انجام می دهد

افکار وسواسی
نگرانی زیاد درباره رخ دادن اتفاق بد و ناگوار، تکرار کردن کلمات یا عبارات، عدم اعتماد و خودناباوری، تمیز کردن بیش از حد، تکرار چک کردن ها، شستن مرتب دست ها، کندن مو یا پوست، تعدادی از این افکار وسواسی هستند

افکار و عادت های وسواسی می تواند برای بچه ها بسیار آزاردهنده باشد و باعث استرس و نگرانی آنها شود گاهی افراد از دلیل وسواس، عادت ها و افکار تحمیلی خیلی آگاه نیستند اما اغلب می ترسند که اگر این عادت را ترک کنند اتفاق بدی رخ دهد یا کنترل ذهنشان را از دست بدهند

بچه هایی که استرس دارند یا زندگی شان با تغییرات بزرگ و ناگوار مثل استرس امتحان، اختلافات خانوادگی، انزوای اجتماعی یا مصیبت بزرگ همراه بوده است بیشتر دچار مشکل وسواس می شوند. معمولا این کودکان خیلی نگران و آشفته هستند ومی ترسند دیگران فکر کنند آنها دیوانه اند

علت وسواس در كودكان چیست؟
روانشناسان و متخصصان علوم رفتاری تاكنون نتوانسته اند علت و زمان دقیق شروع این اختلال را شناسایی كنند  ولی همگی بر این نكته اذعان دارند كه عوامل چندی اعم از وراثت، روش های تربیتی والدین، ویژگی های خانوادگی، نابهنجاری كاركرد سیستم عصبی و آشفتگی های خلقی در بروز این اختلال در كودكان دخالت دارند اعضای خانواده و مدرسه باید به این نكته توجه كنند كه بروز این گونه افكار و اعمال به هیچ عنوان تقصیر كودك نیست و كاملاً با افكار عادی كودك تفاوت دارد  برای مثال كودكی كه فكر باز بودن شیر گاز او را به ستوه آورده است  بارها و بارها با امتحان كردن شیر گاز سعی می كند اضطراب و تشویش خود را كاهش دهد و یا كودكی كه نگران كثیف بودن دست هایش است ممكن است چندین بار دست های خود را بشوید تا حدی كه پوست دست هایش حساس و قرمز شوند و یا كودكی كه از درست بودن مشق ها و امتحانش شدیداً مضطرب است ممكن است بارها و بارها آن را پاك كند و دوباره بنویسد

 بچه هایی که استرس دارند، بیشتر دچار مشکل وسواس می شوند

مشکلاتی که کودکان وسواس دارند
ترس از كثیفی
 ترس از ویروس ها و میكروب ها
 نیاز به همدردی، دلسوزی و رسیدگی
 توجه بیش از اندازه به سر و وضع خود
 اعتقاد به خوش یمن بودن اعداد، روزها، ساعات
 داشتن افكار مذهبی منفی
 داشتن افكار پرخاش جویانه و تمایلات جنسی نامتعارف
 ترس شدید از داشتن بیماری ها و یا صدمه دیدن یكی از اعضای خانواده
 اشتغال شدید فكری درباره كارهای خانگی
 داشتن ایده ها و افكار مزاحم و ناخودآگاه

 چگونه بفهمیم کودک ما دچار افکار یا رفتار وسواسی شده است؟
آیا آنها وقت زیادی برای انجام کار عادی صرف می کنند مثل شستن دست یا لباس پوشیدن؟
آیا آنها وقت زیادی برای انجام تکلیف مدرسه صرف می کنند؟
آیا آنها وقت زیادی برای شروع یک کار صرف می کنند؟
آیا آنها کار خود را چند بار چک و بررسی می کنند؟
آیا نگران مرتب کردن و گذاشتن اشیا سر جای خود هستند؟
آیا آنها رفتار خاصی را خیلی تکرار می کنند مثل لمس کردن کلید برق یا دسته در؟
آیا آنها بیش از حد به اعداد و کلمات توجه نشان می دهند؟
آیا به نظم و تقارن خیلی اهمیت می دهند؟

مجروح شدن و ترك خوردن پوست دست كودك بر اثر شستن مكرر دست ها
 مصرف بیش از اندازه صابون، دستمال كاغذی، نوار توالت و

  افت تحصیلی ناگهانی و پایین آمدن یك باره نمرات امتحانات مدرسه
 سوراخ شدن و تكه تكه شدن پاك كن ضمن مشق نوشتن و امتحان دادن
 تعریف كردن مكرر و یك نواخت درس های روزانه با استفاده از جملات مكرر
لباس عوض كردن بیش از اندازه
داشتن مراسمی طولانی برای خوابیدن
 نگرانی برای سلامتی اعضای خانواده


تاثیرات منفی وسواس
وسواس به عزت نفس و خودباوری کودک آسیب وارد می کند و حتی به تدریج خانواده و اطرافیان کودک را به عنوان یک فرد تنبل و مایه زحمت می شناسند کودکی که مدت زیادی را با وسواس سپری کرده دوران مهمی از رشد خود را از دست داده است چون همان طور که می دانید کودکان در هر مرحله ای از رشد خود مهارت های متفاوتی را به دست می آورند و وسواس مانع کسب این مهارت ها در دوره های مختلف رشد کودک خواهدشد

علاوه بر این، وسواس باعث ایجاد ترس، استرس، خواب ناکافی، افسردگی، احساس خجالت و شرمندگی، بی قراری، مشکلات اجتماعی، میل به تنهابودن، کندی در انجام تکالیف و درنتیجه افت تحصیلی می شود. خیلی وقت ها کودکان وسواسی توسط همسالان خود مورد تمسخر قرار می گیرند و اگر والدین بخواهند رفتار آنها را کنترل کنند این کودکان به پرخاشگری می پردازند.

 وسواس به عزت نفس و خودباوری کودک آسیب وارد می کند

روشهای درمانی اختلال وسواس در كودكان  چیست؟
بهترین نوع درمان اختلال وسواس در كودكان استفاده از روش های رفتاردرمانی و در مواردی توام با دارودرمانی است بر طبق این روش ها ابتدا رفتاردرمانگر كودك را تشویق می كند تا افكار و آئین های وسواسی خود را به طور دقیق و جزءبه جزء شرح دهد تا او بتواند اجزای كلیدی این رفتارها را شناسایی كند آن گاه از او می پرسد كه انجام دادن كدام یك از رفتارهای وسواسی اش ضروری نیست و آیا می تواند بدون آن كه نگران و مضطرب شود از انجام آن بخش از رفتارهایش صرف نظر كند در این مرحله درمانگر ضمن پذیرش حالات، افكار و رفتار كودك، سعی می كند به او بفهماند كه هر فردی ممكن است در مواردی دچار خشكی رفتار و اشتغالات ذهنی وسواسی شود كه به دلایل نامفهومی مدام آن ها را تكرار می كند  هدف او از این كار آن است كه تا حدود زیادی افكار وسواسی كودك را متزلزل كند تا حدی كه رفته رفته بتواند گام های موثری برای حذف این گونه رفتارها بردارد گروه دیگری از رفتار درمانگران كه روش های خود را بر پایه دیدگاه شناخت درمانی استوار كرده اند نیز برای درمان اختلال وسواس در كودكان و نوجوانان سعی می كنند ابتدا به كودك بیاموزند كه چگونه می تواند احساسات و افكارش را درباره فكر و عملی كه انجام می دهد تغییر دهد برای مثال، اگر كودكی وسواس دست شستن دارد، از او می خواهند كه دست هایش را كثیف كند(مثلاً گل آلود، چرب، خمیری، ماسه ای و…) و سعی كند بدون آن كه چندین بار دست هایش را بشوید به بازی خود ادامه دهد و فقط در انتهای بازی دستش را بشوید

در این روش تغییر نگرش كودك درباره كثیفی و آلودگی مدنظر است و این كه او بتواند به خود بقبولاند كه خمیر نوعی وسیله بازی برای كودكان است كه از مواد بهداشتی درست شده است و لزومی نیست در حین خمیربازی چندین بار دست هایش را بشوید روش های درمان رفتاری  زمانی كه اعضای خانواده هم درگیر حل مشكل شوند  بهترین شیوه درمان محسوب می شود. طبق نظر روانشناسان و متخصصان علوم رفتاری كودكانی كه برای درمان خود از این گونه شیوه ها استفاده می كنند نیاز به حمایت، همكاری و مشاركت تمام اعضای خانواده دارند در حقیقت درصد بهبودی كودك بدون همراهی خانواده خیلی كم می شود زیرا شیوه های درمان شناختی رفتاری اغلب با قدری اضطراب و نگرانی توام هستند كه اگر حمایت روانشناس والدین و اعضای خانواده را همراه نداشته باشد درمان و بهبود كودك را به تاخیر می اندازد 

آیا والدین و اعضای خانواده می توانند در درمان كودك وسواسی نقش داشته باشند؟
زمانی كه كودكی دچار مشكل وسواس می شود، اطرافیان او باید به این نكته توجه داشته باشند كه كودك گناه و تقصیری ندارد وقتی آنان قصد درمان و بهبودی بیماری كودك را دارند باید از هر جهت او را مورد حمایت خود قرار دهند والدین باید سعی كنند آگاهی های خود را در زمینه نوع بیماری فرزندشان بالا ببرند و انتظارات و خواسته هایی در حد توان كودك از او داشته باشند آن ها باید بدانند كه چنان چه همراه و مشفق كودك باشند روند درمان او روز به روز تسریع می گردد و رفتارها و افكار آزاردهنده كودك نیز به تدریج از بین خواهند رفت اطرافیان باید بتوانند كمترین بهبودی كودك را تشخیص دهند و او را مورد تشویق و حمایت خود قرار دهند در نظر داشته باشید هیچ كودك وسواسی ای بدون داشتن والدینی مضطرب، پریشان و مبتلا به اختلالات عصبی وجود ندارد تمام اعضای خانواده باید نسبت به این موضوع حساس و هوشیار باشند. آنان باید تا حد امكان شرایط را برای كودك آرام و عادی نگه دارند تا او بتواند مشكلات و سختی های درمان را راحت تر تحمل كند. خانه ای پرتنش و اضطراب هیچ گاه نمی تواند به كودك كمك كند تا با نگرانی و تشویش ناشی از شیوه های درمانگری مقابله نماید

 

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی:

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

ارسال نظر

کاربر گرامی:
برای ارسال نظر می بایست در سایت عضو باشید. ورود / عضویت