نکات کلیدی در درمان افسردگی کودکان

افسردگی یک بیماری روانی است که گاهی کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث می‌شود که آن‌ها برای یک دوره زمانی طولانی احساس غم، عصبانیت و ناکامی کنند در گذشته، متخصصان بر این باور نبودند که کودکان نیز ممکن است دچار افسردگی شوند امّا اکنون دانشمندان معتقد شده‌اند که افسردگی عمده (حاد) در بین کودکان بسیار شایع است. بر طبق آمارهای منتشر شده از سوی اتحادیه ملّی بیماری‌های روانی در آمریکا ( NAMI )، در حدود 2 درصد کودکان 6 تا 12 ساله و 4 درصد نوجوانان به افسردگی عمده مبتلا هستند

انواع افسردگی در کودکان و تفاوت آن‌ها

چند نوع مختلف افسردگی وجود دارد که یک کودک ممکن است به آن مبتلا شود. این انواع عبارتند از

افسردگی عمده شامل حداقل یک دوره از این اختلال (که افسردگی بالینی یا تک قطبی هم خوانده  می‌شود) که همراه است با حالت غمگینی پایدار و نشانه‌هایی مانند افکار خودکشی، از دست دادن علاقه نسبت به فعالیت‌هایی که قبلاً خوشایند بودند، تغییرات عمده در وزن یا الگوی خواب، و کناره‌گیری اجتماعی این وضعیت می‌تواند به سایر اختلالات روانی مانند اختلالات تغذیه‌ای نیز بیانجامد کودکانی که افسردگی عمده را تجربه کرده باشند به احتمال زیاد در آینده نیز دچار حملات افسردگی خواهند شد

اختلال دو قطبی  این اختلال که قبلاً بیماری شیدایی-افسردگی نامیده می‌شد مستلزم دوره‌های متناوب  تغییر شدید حال و وضع روانی (شیدایی و افسردگی) است وضع بیمار در دوره‌های افسردگی مشابه افسردگی عمده است  دوره‌های شیدایی شامل نشانه‌هایی چون نیاز کمتر به خواب، تند حرف زدن، افکار رقابت جویانه و رفتار شتاب‌زده و نسنجیده است  برای مثال کودکانی که در مرحله شیدایی هستند بیشتر از بزرگسالان زودرنج، تحریک‌پذیر و دارای رفتارهای تخریبی می‌باشند. سرخوشی آنان نیز معمولاً کمتر از بزرگسالان است تشخیص اختلال دو قطبی در کودکان می‌تواند بسیار مشکل باشد زیرا نشانه‌ها و علائم آن ممکن است با اختلالات شایع دیگر در کودکان چون اختلال نقص توجه/ بیش فعالی ( ADHD ) و اختلال رفتاری اشتباه گرفته شود

افسرده‌خویی. یک نوع افسردگی خفیف مزمن که حداقل یک سال در کودکان پایدار باشد. کودکانی که  افسرده‌خویی دارند همیشه غمگین به نظر می‌رسند و حالت زودرنجی و تحریک‌پذیری در آن‌ها نمایان‌تر از افسردگی است. افسرده‌خویی در کودکان ممکن است با ADHD و سایر وضعیت‌های روانی و پزشکی ارتباط داشته باشد. بیمارانی که دچار افسرده‌خویی هستند غالباً به افسردگی عمده مبتلا می‌شوند و برعکس

اختلال سازگاری. نوعی حمله افسردگی که پس از یک تغییر عمده در زندگی مانند مرگ یک عزیز، و یا یک  فاجعه عمده بروز می‌کند. دوره سازگاری در کودکانی که دچار این اختلال باشند، بیشتر از حدّ عادی مورد انتظار طول می‌کشد یا این که این دوره با فعالیت‌های روزانه آن‌ها تداخل پیدا می‌کند

 

خانواده و فضای روانی آن در پیشگیری از افسردگی و درمان این اختلال تأثیر بسیار دارد البته در صورتی كه افسردگی  حاصل عوامل درونی باشد درمان آن قدری متفاوت است و بایستی كودك نزد روانپزشك متخصص برده شود و سپس روان درمانی صورت گیرد اما برای درمان افسردگی های محیطی  كه بیشترین نوع افسردگی كودكان را شامل می شود  ساختن فضایی دوستانه و صمیمانه  فضایی كه كودك در آن احساس كند همه دوستش دارند و نیازهایش را به موقع و به جا برآورده می كنند  از مهمترین عوامل است

پدر و مادر افرادی هستند كه كودك به آنها علاقه بسیار دارد و وجودشان به ویژه در دوران كودكی لازم است به علاوه  ارتباطات منفی و عاری از عشق و پذیرش  می توانند افسرده ساز باشند  بنابراین وجود محیطی سرشار از عشق و محبت و روابطی سالم و صمیمی برای كودكان ضروری است و نبایستی آنان را از این نعمت محروم كنیم همچنین باید بكوشیم روابط بچه ها با دوستان و بستگان به طریقی مثبت و مؤثر پیوسته برقرار باشد. آرزوها ، خواسته ها و تمایلات منطقی و طبیعی پاسخ داده شوند و سعی كنیم جلوی فقدان آنچه را كه ضروری و لازم است بگیریم

از دیگر عواملی كه به بروز افسردگی كمك می كنند و برای پیشگیری ، باید به آنها توجه كرد عبارت اند از

جدا شدن از خانواده و منابع حمایت كننده عاطفی

تعویض مدرسه و از دست دادن دوستان

مهاجرت

عوض كردن منزل

تبعیض بین فرزندان و مقایسه كردن آنها با یكدیگر؛

به رخ كشیدن نكات منفی كودك و ابراز نكردن صفات مثبت او

   از دست دادن عزیزان از آن جا كه مرگ در اختیار بشر نیست منظور از توجه در این زمینه آن است كه خود و فرزندانمان در این شرایط برخورد مناسبی داشته باشیم

شكایت والدین از ناراحتی های جسمانی كه كودكان را نگران از دست دادن آنها می كند

مطرح كردن مسائل و مشكلات اقتصادی در حضور فرزندان

عنوان كردن حوادث و اتفاقات ناگوار اجتماعی

در درمان كودكان افسرده توجه به علت افسردگی اهمیت فراوان دارد  برای مثال چنانچه منبع حمایتی ای را كه كودك از دست داده بشناسیم  می توانیم جایگزین خوبی برای او در نظر بگیریم

همان طور كه قبلاً گفته شد. افسردگی در اثر فقدان به وجود می آید بنابراین در درمان باید به فكر به دست آوردن چیزهای مطلوب و دوست داشتنی برای كودك باشیم

اجازه دهیم كودك افسرده صحبت كند و احساس خود را بیان نماید به احساس او احترام بگذاریم و سعی كنیم با تغییر رفتار خودمان تفسیر كودك از وقایع پیرامونش را عوض كنیم گاهی نیز لازم است محیط كودك را قدری تغییر دهیم

كودكان  خود بهترین منابع اطلاع رسانی به بزرگسالان هستند یعنی از خود كودك می توانیم اطلاعاتی در مورد این كه چرا غمگین است به دست آوریم در بسیاری موارد  افسردگی كودك به نوع رابطه او با عزیزانش  به خصوص مادر  مربوط می شود گاهی نیز رفتار خشونت بار پدر و عدم ابراز عشق و محبت توسط او  به بروز حالات غمزدگی و افسردگی در كودك می انجامد در این صورت  آموزش والدین برای این كه چگونه با فرزندشان رفتار كنند می تواند بسیار كمك كننده باشد سختگیری های افراطی پدر و مادر هم می تواند تولید افسردگی و بی پناهی كند بنابراین روان درمانی حمایتی  آموزش والدین تغییر محیط و به دست آوردن چیزهای مطلوب  از نكات مهمی است كه در درمان افسردگی كودك بایستی به آنها توجه كرد

علايم زير مي تواند والدين را در شناسايي افسردگي كودكان خود كمك كند

1-اندوه، اشك و گريه مداوم
2- نااميدي
3- كاهش انگيزه فعاليت (از فعاليته هاي مطلوب گذشته نمي تواند لذت ببرد)
4-خستگي مداوم و انرژي تحليل رفته
5- انزواي اجتماعي و ارتباط ضعيف با ديگران
6-اعتماد به نفس پايين و احساس گناه
7- افزايش حساسيت به خود يا ناتواني
8- افزايش بيقراري، خشم يا تنفر
9- اشكال در ارتباط با ديگران
10- شكايت هاي مكرر از بيماري جسمي مانند سردرد و شكم درد
11-غيبت هاي مكرر از مدرسه و يا عدم انجام تكاليف مدرسه
12-تمركز ضعيف بر روي مطالب
13- اختلالات عمده در خواب و خوراك
14-سخن گفتن درباره فرار از خانه و يا تلاش در جهت آن

15-افكار يا رفتار دال بر خودكشي

روش‌های درمان افسردگی در کودکان 
درمان افسردگی در کودکان معمولاً شامل روان‌درمانی، دارو درمانی یا ترکیبی از این دو است روان درمانی غالباً در کمک به کودک برای نشان دادن علائم مربوط به افسردگی مفید است این کارشامل جلسات روان درمانی فردی و نیز خانوادگی است درمان رفتار شناختی  ‌ (CBT  )در درمان افسردگی کودکان بسیار موثر است به عنوان بخشی از این روش درمانی به کودکان یاد داده می‌شود که دیده‌گاه سالمتر و مثبت‌تری نسبت به خود به دست آورند کودکان از مزایایدرمان میان فردی ( IPT ) نیز بهره‌مند می‌شوند این روش درمان بر رابطه کودک با دیگران تمرکز می‌کند و تلاش  می‌کند مهارت‌های میان فردی کودک را بهبود بخشد روان درمانی خانوادگی نوعی درمان میان فردی است که در برگیرنده کلّ خانواده است این روش به ویژه در هنگامی که استرس‌های خاص خانوادگی وجود داشته باشدبسیار مفید و یاری‌رسان است

دارو درمانی و استفاده از داروهای ضدافسردگی غالباً به طور عمده‌ای باعث رهایی از نشانه‌های مربوط به افسردگی می‌شوند دارو درمانی معمولاً در مواردی استفاده می‌شود که روان درمانی به تنهایی برای برطرف کردن نشانه‌ها ناکام می ماند و یا کودک دارای افسردگی مزمن یا عودکننده باشد این داروها به متعادل کردن سطح انتقال دهنده‌های عصبی در مغز کمک می‌کنند و معمولاً برای یک دوره حداقل 6 ماهه تا یک ساله تجویز می‌گردند درمان برخی کودکان ممکن است سال‌ها به طول بیانجامد. هر چند شواهد اندکی وجود دارد که داروهای قدیمی‌تر مانند تری‌سیکلیک آنتی‌دپرسانت‌ها (TCA)در درمان افسردگی در کودکان و نوجوانان موثر باشند امّا تأثیر داروهای جدید مثل SSRT ها کمتر مورد تردید است

تا کنون تنها فلوکستین ( Fluoxetine ) از طرف اداره دارو و غذای آمریکا ( FDA ) برای درمان افسردگی در کودکان  مورد تایید قرار گرفته است هر چند، بسیاری از پزشکان داروهای ضدافسردگی دیگری را برای بیمارانشان تجویز می‌کنند این بدان معنی است که پزشکان بر پایه نشانه‌های بیماری در هر کودک از تجربه و قضاوت شخصی خود برای انتخاب دارو استفاده می کنند بررسی‌ها نشان می دهد که در بسیاری موارد این داروها برای درمان افسردگی کودک مفید بوده‌اند

بر پایه مطالعه جدیدی که در شماره جون 2006 مجله روان‌پزشکی آمریکا منتشر شده است، اسیدهای چرب امگا 3 (یک نوع چربی اشباع نشده که در روغن ماهی یافت می‌شود و پژوهش‌های نشان داده که برای رشد کودک اهمیت دارد) می‌تواند برای کودکان مبتلا به افسردگی عمده مفید باشد. برای درک کامل‌تر تأثیرات امگا 3 بر نشانه‌های افسردگی هنوز به پژوهش‌های بیشتری نیاز است

کودکان و نوجوانانی که دارای اختلال دوقطبی هستند معمولاً توسط داروهایی که حالت و وضع روانی را ثابت و استوار می‌کنند مثل وال‌پروات ( Valproate ) و داروهای ضدروان پریشی درمان می‌شوند جلسات روان‌درمانی تکمیلی نیز برای اختلال دوقطبی مفید تشخیص داده شده است

FDA برای کودکانی که افسردگی‌شان از طریق دارودرمانی مورد درمان قرار گرفته، رهنمودهای خاصی را توصیه کرده است. در نخستین ماه درمان کودکان باید هر هفته از طرف پزشک ملاقات شوند این ملاقات‌ها در خلال هفته‌های پنجم تا هشتم درمان باید یک هفته در میان باشد و اگر مشکلی وجود نداشته باشد پزشک باید در هفته دوازدهم کودک را دوباره ملاقات کند و پس از آن با نظر و توصیه پزشک معالج

 

 

 

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی:

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

  1. نازنین ایروانی12 بهمن 1395 ساعت 16:48:08

    ممنون از مقاله های خوبتون

ارسال نظر

کاربر گرامی:
برای ارسال نظر می بایست در سایت عضو باشید. ورود / عضویت